บทความ

Patai
ไฟฟ้าและพลังงานสำหรับเด็กประถม เข้าใจได้ง่าย ๆ ที่บ้าน

by Patai on Apr 21, 2016

ผมได้ติดตามและได้แรงบันดาลใจจากพ่อโก้ (witpoko.com) ในการทำวิทยาศาสตร์ให้เป็นเรื่องสนุกไว้สอนลูก แต่ก็ไม่ได้มีโอกาสทำอะไรมาก จนกระทั่งลูกได้ไปร่วมกลุ่มกับ http://cmhomeschool.org/ ชาวคริสเตียนที่ทำ home school ที่เชียงใหม่ เค้ามีข้อกำหนดว่าผู้ปกครองต้องสอนอย่างน้อย 1 วิชา ในที่สุดผมตั้งวิชา Fun Science มาสอนเด็ก ๆ แรก ๆ ก็สอนไปเรื่อย ตามแต่การหาอุปกรณ์ + เลือกเรื่องที่สนุกที่สุดเหมาะกับเด็กในคลาส สอนไปสอนมาเข้าเทอมที่ 4 หลังจากเรียงเนื้อหาแล้ว รู้สึกว่าเทอมนี้ เรียงร้อยเนื้อหาได้เป็นเรื่องเป็นราว เลยเอามาแบ่งบัน คือพอได้เตรียมสอนเรื่องพวกนี้แล้ว ยิ่งรู้สึกว่าทำไมตอนเราเรียนไม่สอนเราแบบนี้... แต่ก็อย่างว่ายุคสมัยเปลี่ยน เทคโนโลยีก้าวหน้า ทำให้เราสอนสิ่งที่เป็นศาสตร์ซับซ้อนได้ง่ายขึ้น ดังนั้นใครไม่สอนลูกเรา เราสอนเองก็ได้ และนี่เป็นแต่ละอาทิตย์ผมเตรียมเนื้อหาไปสอนเด็ก ๆ ชั้น ป.2-3 อายุประมาณ 8 – 9 ขวบ

 
W1  What inside dvd player
 
 
 หาจะต้องเริ่มสอนแล้วหรือ ผมยังไม่ได้เตรียมอะไรเลย หันไปหันมา ผมเลยไปค้นเครื่องเล่น DVD เก่าที่บ้าน รวม ๆ กันได้เกือบ 10 เครื่อง !!! จะโยนทิ้งเฉย ๆ ก็เสียดาย ไปซื้อไขควงวัดไฟที่ขายเป็นโหลจากร้านขายส่ง แล้วยก DVD player เก่า ๆ ไปให้เด็กแกะเล่น เอาแบบที่สบายใจเลยครับ พร้อมเปิดคลิบประกอบว่าทำอะไรได้อีกเยอะแยะ
 


จริง ๆ ตั้งใจจะแงะเอาตัว laser ไปทำอะไรเล่น แต่มาศึกษาทีหลังว่าต้องมี driver ขับแสงจึงจะออกเลยล้มเลิกหันเหไปทางอื่น
 
หลัก ๆ อาทิตย์นี้ก็ไม่ได้มีอะไร แค่คิดว่าเด็กชอบลื้อแงะ ข้างในของเล่น ของใช้ต่าง ๆ แต่พอแงะแล้วก็ทำให้เห็นกลไก เห็นว่าเครื่องใช้ไฟฟ้ามันมีกลไกอะไรบ้าง
 
W2  Battery & Gear
 
อาทิตย์นี้ก็ไม่มีอะไรมาก ผมไปหาถ่าน 9V ( จริง ๆ เป็น AAA 2 ก้อน+รางถ่านก็ได้ ) เอามาต่อหัว
http://commandronestore.com/products/products_img/BE002.png
แล้วให้เด็ก ๆ ลองจิ้มเพื่อให้มอเตอร์ต่าง ๆ ในเครื่องเล่น DVD เก่าขยับ ซึ่งเป็นที่ตื่นตาตื่นใจกันพ่อสมควร
ชั่วโมงนี้ ก็สามารถโยงให้เห็น ว่า DVD เก่า เล่นจากไฟบ้าน แต่เราสามารถขับมอเตอร์ด้วย แบตเตอรี่ได้ เลยให้เด็กดูคลิบ เกี่ยวกับ battery และเกียร์ เฟืองต่าง ๆ

Playlist ของชั่วโมงนี้
 

w3  วงจรไฟฟ้าง่าย ๆ อนุกรม/ ขนานด้วย ถ่านกระดุม กับหลอด led

ชั่วโมงนี้ผมไปหาหลอด LED มาให้เด็กต่อกับถ่านกระดุม ที่เลือกหลอด Led เพราะมันราคาประหยัดกว่าหลอดเล็ก ๆ ทำให้เด็ก ๆ ได้ลองเล่นทุกคน ผมหาถ่ายกระดุมตามร้านทุกอย่าง 20 บาท 1 แผงมีสัก 6 เม็ด ถ้าจำไม่ผิด หลอด Led นี่มีขั่วด้วย ถ้าสลับขั้วมันก็ไม่ติด ขั้วก็คือไม่ต้องอธิบายอะไรมาก เอาของเล่นให้เล่นไปสักพัก ค่อยอธิบายตามหลังให้เค้าลองอะไรของเค้าเอง มันก็จะมีรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ประมาณว่าต่ออนุกรมกันมันก็สว่างน้อยลง หรือใช้ถ่าย 2 ก้อนก็จะแรงขึ้น บางทีหลอดขาดก็มี หรือถ่าน 1.5v กับ 3v ก็ให้ผลไม่เหมือนกัน
 
ผมก็ต่อให้ดูทั้งอนุกรมและขนาด แต่ไม่รู้เป็นที่วัยของเด็กหรือผมจะไปไว + ต่อด้วย หลอด Led เพียว ๆ มันต่อยากหน่อย เด็กเลย งง ๆ ไม่ค่อยเห็นภาพความต่างระหว่างอนุกรมกับขนานเท่าไหร่

Playlist ของชั่วโมงนี้
 
 
 
W4 homo simple motor

อาทิตย์นี้ก็ไม่มีอะไรมาก ทำตามคลิบ youtube ด้านล่างเลย แต่ที่ยากคือตอนหาอุปกรณ์นี้แหละ เพราะผมก็ไม่ถนัดเท่าไหร่ เดินถาม 2 – 3 ร้านอุปกรณ์อิเล็กโทรนิคก็หาลวดทองแดงไม่เจอว่าเค้าขายกันที่ไหนยังไง พอดีผ่านร้านขายอุปกรณ์ไฟฟ้า ก็ไม่มีแต่มีสายไฟที่มีลวดทองแดงขนาดพอได้ขดรวมกันอยู่ 6-7 เส้น เลยซื้อสายไฟมาปลอกเอา -*- และที่เหลือก็ทำตามคลิบ ส่วนแม่เหล็กผมสั่งจาก aliexpress เจ้านี้

ซึ่งถึงเวลาที่เด็ก ๆ ทำเองก็ถือว่ายากสำหรับเด็ก ๆ บางคนทำไม่ได้ก็มี ต้องช่วยนิดหน่อย พอทำได้ก็สนุกมีกำลังใจ บางคนปากแข็งไม่ยอมให้ช่วยก็มี 555
 
Playlist ของชั่วโมงนี้


W5 รถไฟ / สนามแม่เหล็กไฟฟ้า

คือชั่วโมงนี้ก็ไม่มีอะไรมาก ทำตามคลิบเช่นเคย แต่ที่ยากคือ ทำแล้วมันไม่วิ่ง 555 คือผมก็เตรียมอุปกรณ์ไว้ แล้วมาลองทำ 2 – 3 วันก่อนสอน ทีนี้มันดันไม่ค่อยวิ่ง วิ่งไม่แรง จะหาอุปกรณ์ใหม่อะไรก็ลำบาก นี่แหละครับ คลิบที่เค้าทำมาแล้วอย่างดีเราไม่รู้เบื้องหลังว่า เค้าต้องลองปรับโน้นเปลี่ยนนี่อะไรบ้างกว่าจะมาเป็นคลิบให้เราดูเหมือนทำง่าย ๆ แต่พอดีผมได้คลิบนี้ช่วย ทำให้ปรับอะไรนิดหน่อย เช่นความถี่ หรือจำนวนแม่เหล็ก ทำให้ได้จุดที่วิ่งได้เร็วสุด แต่ก็รู้ว่าเด็ก ๆ คงทำได้บ้างไม่ได้บ้าง ถามว่าผมทำยังไง ก็ปล่อยเลยตามเลย คือผมทำชุดของผมให้วิ่งได้แน่ ๆ แล้วก็เตรียมอุปกรณ์ให้เด็ก ๆ ทำแบ่งเป็น 4 ชุด 4 กลุ่ม  พอเค้าทำเสร็จมันไม่วิ่ง ผมก็บอกว่าการทดลองมันก็แบบนี้แหละมี fail บ้าง แต่นี่ผมเจอคลิบนี้ทำให้แก้ได้ แล้วผมก็ช่วยชี้ว่าน่าจะปรับตรงไหนบ้าง  ก็มีบางกลุ่มทำได้ บางกลุ่มทำไม่ได้ผมก็เอาของผมออกมาให้ลอง ซึ่งผมเองที่ทำได้นี่ต้องตรึงความถี่ของรางด้วยเทปไสเชียว แต่ผมก็เตรียมไปให้เด็ก ๆ นะครับ 555
 
Playlist ของชั่วโมงนี้
 
 

W6 what is motor & Generator / Power plant, wind , solar energy
 
ชั่วโมงนี้ผมเอา พัดลมเก่า ที่บ้าน พัดลมระบายความร้อนของคอมพิวเตอร์ ไปให้เด็ก ๆ ดู
จริง ๆ ตั้งใจจะทำตามคลิบพ่อโก้ ที่ว่าเอาพัดลมเป่าใส่ motor ติดใบพัด แล้วหลอด Led ติด แต่ผม Hard disk ที่ผมแงะ มันไม่ได้เป็น motor ที่ถอดจากฐานได้ เลยได้แต่เปิดคลิบให้เด็ก ๆ โดยมีนี้คลิบเพิ่มเติม
 
เพื่อให้เด็ก ๆ เห็นภาพว่า เราก็สามารถสร้างไฟ้ฟ้าได้เองจากมอเตอร์
 
สนามแม่เหล็ก + กระแสไฟ = ได้ พลังงานกล
พลังงานกล + สนามแม่เหล็ก = กระแสไฟ
 
เสร็จแล้วก็ชวนเด็ก ๆ ไล่ตามสายไฟในตึกว่า เข้ามาจากตรงไหน เดินตามออกไปดูจนถึงเสาไฟ สายไฟ ตามไปเรื่อย ๆ จนถึงหม้อแปลง จึงเดินกลับมาที่ตึกไล่ดูจนเจอตู้ควบคุมไฟฟ้า ซึ่งก็จะสอดคล้องกับคลิบนี้พอดี
 

เสร็จแล้วก็ต่อด้วยโรงไฟฟ้าชนิดต่าง ๆ พลังลม พลังแสงอาทิตย์ คือพื้นฐานก็คือหาพลังงานกลปั่นมอเตอร์ ( generator) ให้หมุนเพื่อให้ได้กระแสไฟฟ้า
 
พอมานั่งเขียนรู้สึกว่าเนื้อหาเยอะมาก 555
 
Playlist ของชั่วโมงนี้
 

W7 Magnetism & Introduction to compass
 
ตั้งแต่อาทิตย์แรก ๆ ที่เริ่มทำมอเตอร์ เด็ก ๆ ก็จะคุ้นเคยกับแม่เหล็ก อาทิตย์นี้ก็ลงลึกเพิ่มเติมเกี่ยวกับแม่เหล็ก ซึ่งจริง ๆ มีกิจกรรมอื่น ๆ อีกมากที่เล่นกับแม่เหล็ก สามารถดูได้ในวิทย์พ่อโก้ แต่ว่าผมเตรียมอุปกรณ์อะไรไม่ทันเลยให้เด็ก ๆ ดูคลิบ เพื่อให้พอรู้ความเป็นมาของแม่เหล็กแล้วก็โยงไปถึงเข็มทิศ
 
คือเรื่องของแม่เหล็กนี่กลายเป็นเรื่องใหญ่เกินที่จะทำความเข้าใจได้ง่าย ๆ เพราะมันโยงไปถึงเรื่องนอกโลกเลย แต่ก็ให้เค้าได้ยินได้คุ้นเคยไว้ ผมดูเองยังไม่ค่อยเข้าใจเลย 555
 
ปิดท้ายด้วยการให้เด็ก ๆ หัดใช้เข็มทิศ กะว่าใช้เป็นจะต่อด้วยการหาสมบัติ โดยที่ผมเอาขนมใส่กล่องไปซ่อนไว้ โดยทำแผนที่บอกทางไปที่ซ่อน ด้วยการเดินนับก้าวไปตามทิศต่าง ๆ จนไปถึงสมบัติ  ซึ่งทำง่าย ๆ แค่ เหนือ ใต้ ออก ตก แต่ปรากฎกว่า เด็ก ๆ ใช้เวลานานพอควรกว่าจะใช้เข็มทิศเป็น เลยต้องหาสมบัติกันในอาทิตย์ถัดไป

ผมซื้อเข็มทิศราคาประหยัดจากที่นี่ 
 
Playlist ของชั่วโมงนี้
 

นี่เป็นทั้งหมดของเนื้อหาที่ผมสอนและคิดว่ามันเรียงร้อยเป็นเรื่องเดียวกันจำนวน 8 ชั่วโมง จริง ๆ สอนไป 11 ครั้ง มีบางครั้งทำของเล่นง่าย ๆ หรือสอนนอกเรื่องนี้บ้าง
 
ผมไม่ได้มีพื้นฐานพวกนี้เท่าไหร่ แต่ตอนเตรียมสอนก็สนุกดีได้รู้อะไรใหม่ ๆ เยอะขึ้น เข้าใจเรื่องที่ควรก่อนหน้านี้เยอะขึ้น ทำให้รู้สึกว่าใน youtube นี่ความรู้เยอะมากและสนุกด้วย สนุกว่าและเข้าใจง่ายกว่าครูสอนในห้องเรียนสมัยเป็นนักเรียนมากมายจริง ๆ
 
 
 
 
 

Posted in ไม่มีหมวดหมู่

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง